Το παγκόσμιο καιρικό σύστημα έχει πολλούς παράγοντες μεγάλης και μικρής κλίμακας που το επηρεάζουν. Ο κύριος παράγοντας φέτος θα είναι ένα ασθενές φαινόμενο La Niña στον Ειρηνικό Ωκεανό, αλλά δεν αποτελεί άμεσο παράγοντα επιρροής για την Ευρώπη.
Παρακάτω παρουσιάζεται ένα παράδειγμα της γενικής ιδέας για το πρότυπο πίεσης του Χειμώνα. Μια περιοχή χαμηλής πίεσης βρίσκεται πάνω από τον Βόρειο Ατλαντικό και τη βόρεια Ευρώπη, ενώ ένα σύστημα υψηλής πίεσης καλύπτει τη δυτική, κεντρική και νότια Ευρώπη. Αυτό αποτελεί έναν εποχιακό μέσο όρο από πολλαπλά μοντέλα, και θα εξετάσουμε πιο αναλυτικά τις λύσεις ξεχωριστά.
ΛΑ ΝΙΝΙΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ
Η La Niña είναι η ψυχρή φάση της μεγάλης και ισχυρής ωκεάνιας ταλάντωσης ENSO. Πρόκειται για μια περιοχή του τροπικού Ειρηνικού Ωκεανού που μεταβαίνει ανάμεσα σε ψυχρές και θερμές φάσεις.
Παρακάτω παρουσιάζεται η ανάλυση ανωμαλίας της επιφάνειας του ωκεανού για τα μέσα Νοεμβρίου. Δείχνει ψυχρότερα από το κανονικό επιφανειακά νερά στις κεντρικές και ανατολικές περιοχές ENSO, που συνδέονται με την ανάπτυξη της La Niña. Αυτές οι ψυχρές ανωμαλίες έχουν κυματοειδές σχήμα λόγω των ισχυρών ανατολικών εμπορικών ανέμων που ωθούν τα νερά προς τα δυτικά.
Παρακάτω παρουσιάζεται μια εικόνα ανάλυσης/πρόγνωσης από το NMME, όπου φαίνεται η πτώση της θερμοκρασίας του ωκεανού που ξεκίνησε νωρίς την άνοιξη. Οι αρνητικές ανωμαλίες και η ψύχρανση προβλέπεται να συνεχιστούν κατά τη διάρκεια του Χειμώνα 2024/2025, αλλά ο μέσος όρος της πρόγνωσης δείχνει ένα ασθενές φαινόμενο La Niña αυτή τη σεζόν.
Η εικόνα παραπάνω δείχνει ότι, ακόμα και στις αρχές της άνοιξης, η ανωμαλία της θερμοκρασίας του ωκεανού ήταν πάνω από το φυσιολογικό, αλλά άρχισε να ψύχεται ραγδαία. Δημιουργήσαμε ένα βίντεο υψηλής ανάλυσης (παρακάτω) με δεδομένα της NASA που δείχνει αυτή τη μετάβαση των ανωμαλιών του ωκεανού στον τροπικό Ειρηνικό.
Η La Niña συνήθως δημιουργεί ένα σύστημα υψηλής πίεσης στον Βόρειο Ειρηνικό. Αυτό ευνοεί την ανάπτυξη μιας περιοχής χαμηλής πίεσης πάνω από την Αλάσκα και τον δυτικό Καναδά και μετατοπίζει το ρεύμα αεροχειμάρρου (jet stream) προς τα κάτω, μεταξύ των δύο συστημάτων πίεσης. Αυτή η μετατόπιση επηρεάζει τις ανωμαλίες πίεσης πιο μακριά, πάνω από τον Ατλαντικό και τελικά την Ευρώπη.
Η εικόνα παρακάτω δείχνει το μέσο πρότυπο πίεσης κατά τους χειμώνες La Niña των τελευταίων 40 ετών. Μπορείτε να δείτε ένα ισχυρό σύστημα υψηλής πίεσης στον Βόρειο Ειρηνικό και μια περιοχή χαμηλής πίεσης πάνω από τον Καναδά και τις βόρειες Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ευρώπη επίσης εμφανίζει χαμηλότερη από το φυσιολογικό πίεση στις κεντρικές και νότιες περιοχές.
Ένα ισχυρό σύστημα υψηλής πίεσης στον Βόρειο Ειρηνικό ξεκινά την ανάπτυξη μιας περιοχής χαμηλής πίεσης πάνω από την Αλάσκα και τον δυτικό Καναδά. Αυτό καμπυλώνει το ρεύμα αεροχειμάρρου (jet stream) προς τα κάτω, ανάμεσα στα δύο συστήματα πίεσης, όπως υποδεικνύεται από τις μπλε γραμμές.
Η σύνδεση μεταξύ των περιοχών ENSO και της Ευρώπης είναι πολύ πιο περίπλοκη και θορυβώδης, καθώς η περιοχή προέλευσης του ENSO είναι πιο μακριά και υπάρχει η επιρροή του Βόρειου Ατλαντικού ενδιάμεσα. Παρ' όλα αυτά, μπορούμε να δούμε κάποια σήματα στα δεδομένα, αλλά δεν είναι ένα καθαρό σήμα, παρά μια απλή συσχέτιση.
Κοιτώντας τις χειμερινές θερμοκρασίες, υπάρχει ένα αδύναμο σήμα La Niña για χαμηλότερες θερμοκρασίες από το κανονικό σε μεγάλο μέρος της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης, λόγω της περιοχής χαμηλής πίεσης πάνω από αυτές τις περιοχές και του συστήματος υψηλής πίεσης στα δυτικά.
Κοιτώντας τις βροχοπτώσεις, παρατηρούμε πολύ περισσότερος θόρυβος στο σήμα, όπως αναμενόταν. Γενικά, κατά τη διάρκεια ενός χειμώνα La Niña υπάρχει λιγότερη βροχόπτωση στην ηπειρωτική Ευρώπη και περισσότερη βροχόπτωση στις νότιες περιοχές καθώς και σε μέρη του βορρά.
Αυτό αποτελεί απλώς μια συσχέτιση με τον δείκτη ENSO. Και γνωρίζουμε ότι κανείς δύο τέτοια γεγονότα δεν είναι ακριβώς τα ίδια. Παρ' όλα αυτά, δείχνει ότι αυτές οι ανωμαλίες του ωκεανού μπορούν να έχουν σημαντική επιρροή στα καιρικά πρότυπα, και η σεζόν καιρού 2024/25 πιθανότατα δεν θα αποτελέσει εξαίρεση.
Ο ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΕΙΜΩΝΑΣ ΞΕΚΙΝΑ
Ο μετεωρολογικός χειμώνας ξεκινά την 1η Δεκεμβρίου και διαρκεί μέχρι την τελευταία ημέρα του Φεβρουαρίου. Καλύπτει την τριμηνιαία περίοδο που είναι στατιστικά η πιο κρύα περίοδος του έτους, οπότε όλα τα επίσημα στατιστικά του χειμώνα καταγράφονται σε αυτήν την περίοδο.
Παρακάτω φαίνεται η ανωμαλία πίεσης για το πρώτο μέρος του Δεκεμβρίου. Δείχνει μια περιοχή χαμηλής πίεσης πάνω από την κεντρική και νοτιοδυτική Ευρώπη, η οποία προκαλείται από την άνοδο μιας ραχίνας στον Ατλαντικό. Αυτό φέρνει έναν βόρειο ρεύμα στην δυτική και κεντρική Ευρώπη και θερμότερη αέρια μάζα προς τα ανατολικά. Εικόνες από: weathermodels.com
Αυτό μπορεί να παρατηρηθεί στις ανωμαλίες θερμοκρασίας για την ίδια περίοδο. Μπορείτε να δείτε την ψυχρή αέρια μάζα να ρέει προς τη βορειοδυτική, δυτική και κεντρική Ευρώπη, φτάνοντας μέχρι τη βόρεια Αφρική. Η θερμότερη από το κανονικό αέρια μάζα θα ανυψωθεί πάνω από την ανατολική Ευρώπη.
Η συνολική πρόγνωση χιονόπτωσης για αυτήν την περίοδο δείχνει σημαντικές ποσότητες χιονιού στην Ευρώπη λόγω αυτής της ψυχρής αέριας μάζας. Σημειώστε όμως ότι αυτό δεν αφορά το συνολικό χιόνι στο έδαφος, αλλά μόνο τη χιονόπτωση που υπολογίζεται από τις βροχοπτώσεις.
Αν εξετάσουμε πιο προσεκτικά το δεύτερο μισό του Δεκεμβρίου, η πρόγνωση δείχνει ότι η κύρια περιοχή χαμηλής πίεσης θα μετακινηθεί πιο δυτικά προς το βορειοδυτικό τμήμα της Ευρώπης. Αυτό επιτρέπει τη δημιουργία ενός πιο δυτικού ρεύματος στην ηπειρωτική Ευρώπη, με ένα ridge(ανώτερο υψηλό) να αναπτύσσεται πάνω από την ανατολική Ευρώπη.
Αυτό το σενάριο μπορεί να φανεί στον παρακάτω χάρτη θερμοκρασιών, ο οποίος δείχνει μια ουδέτερη προς ψυχρή τάση θερμοκρασιών σε περιοχές της νοτιοδυτικής και κεντρικής Ευρώπης. Θερμότερες ανωμαλίες φτάνουν από τον Ατλαντικό και πάνω από την ανατολική Ευρώπη κάτω από την περιοχή υψηλής πίεσης.
Δεν βλέπουμε ακόμα μια πραγματική ψυχρή έκρηξη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου γύρω από τις γιορτές. Ενώ η δυτική έως βορειοδυτική ροή από τον Ατλαντικό μπορεί μερικές φορές να είναι ήπια έως δροσερή, δεν επιτρέπει τη μεταφορά ψυχρής αέριας μάζας από τον βορρά με ένταση.
ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2024/2025 ΠΡΟΓΝΩΣΗ ΕΥΡΩΠΗΣ
Για την πρόγνωση του Χειμώνα, θα εξετάσουμε δύο εποχιακά μοντέλα: το ECMWF και το CFS από το αμερικανικό κέντρο NCEP. Όλες οι προβλέψεις είναι ένας μέσος όρος για τρεις μήνες (Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος) και δείχνουν τα γενικά επικρατούντα καιρικά πρότυπα.
Ακόμα και αν τα μοντέλα ήταν 100% ακριβή, αυτό δεν σημαίνει ότι οι καιρικές συνθήκες θα παραμείνουν ίδιες για τρεις μήνες συνεχόμενα. Υποδεικνύει μόνο πώς μπορεί να φαίνονται τα καιρικά πρότυπα τις περισσότερες φορές και γι' αυτό μιλάμε για τάση και ΟΧΙ για πρόγνωση που σημαίνει ότι δεν πρέπει να λάβουμε τίποτα με σιγουριά.
Η τελευταία πρόγνωση του πρότυπου πίεσης για τον χειμώνα από το ECMWF δείχνει ένα σύστημα χαμηλής πίεσης στον πολύ βορειοδυτικό τομέα. Αυτό τραβάει το ρεύμα αεροχειμάρρου πολύ προς τα βόρεια, επιτρέποντας την ανάπτυξη μιας ζώνης υψηλής πίεσης πάνω από μεγάλο μέρος της ηπείρου. Ωστόσο, πρόκειται για έναν μέσο όρο τριών μηνών που κρύβει πολλές παραλλαγές μέσα του.
Η πρόγνωση θερμοκρασιών για τον χειμώνα δείχνει κυρίως θερμοκρασίες υψηλότερες από το κανονικό στην Ευρώπη. Οι θερμές ανωμαλίες είναι ασθενέστερες στα δυτικά και νοτιοδυτικά λόγω της δυτικής ροής από τον Ατλαντικό, η οποία είναι γενικά ήπια έως δροσερή. Ισχυρότερες θερμές ανωμαλίες προβλέπεται να εμφανιστούν στις ανατολικές και κεντρικές περιοχές και προς τα βορειοανατολικά.
Η τελευταία πρόγνωση ανωμαλιών βροχοπτώσεων δείχνει περισσότερη βροχόπτωση στη βόρεια Ευρώπη. Αυτό συμβαίνει επειδή η πρόγνωση μετατοπίζει το ρεύμα αεροχειμάρρου και τα συστήματα πίεσης πιο βόρεια, γεγονός που φέρνει περισσότερη βροχόπτωση στην περιοχή.
Η πρόγνωση για τη νοτιοδυτική Ευρώπη δείχνει λιγότερη βροχόπτωση από το κανονικό, ενώ το υπόλοιπο ηπειρωτικό τμήμα αναμένεται να έχει κανονικές ποσότητες βροχόπτωσης αυτή την περίοδο. Μερικά τμήματα της Μεσογείου εμφανίζουν επίσης περισσότερες βροχοπτώσεις, πιθανώς λόγω σεναρίων με ανώτερα χαμηλά πάνω από τα ζεστά νερά.
Οι παραπάνω εικόνες είναι μέσος όρος τριών μηνών και ενδέχεται να κρύβουν κάποιες λεπτομέρειες. Γι' αυτό εξετάσαμε και τα μηνιαία δεδομένα. Διαπιστώσαμε ότι η πρόγνωση για τον Φεβρουάριο φαίνεται υποσχόμενη, καθώς δείχνει ένα πρότυπο πίεσης που υποστηρίζει βόρειο ρεύμα.
Παρακάτω φαίνεται η πρόγνωση για έναν μόνο μήνα, για τον Φεβρουάριο του 2025, η οποία δείχνει μια ουδέτερη περιοχή στη δυτική και βορειοδυτική Ευρώπη. Αυτή είναι μια πιθανή διάδρομος ψυχρής αέριας μάζας, ενώ θερμότερες από το κανονικό αέριες μάζες ανεβαίνουν προς τα ανατολικά και τη Σκανδιναβία.
Δεν βλέπουμε πραγματικές ανωμαλίες ψυχρού αέρα να εμφανίζονται στην πρόγνωση, αλλά αυτή είναι η τρίτη μήνα των δεδομένων πρόγνωσης, οπότε μπορεί να έχει εξομαλυνθεί. Αυτό που έχει σημασία είναι η τάση που δείχνει και το συνολικό πρότυπο πίεσης, το οποίο υποστηρίζει αυτό το σενάριο.
ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2024/2025 CFS ΠΡΟΓΝΩΣΗ
Καθώς δεν μπορείς ποτέ να εμπιστευτείς μόνο ένα μοντέλο πρόγνωσης, χρησιμοποιούμε επίσης το σύστημα μακροπρόθεσμων προβλέψεων CFS. Αναπτύχθηκε από το Εθνικό Κέντρο Πρόβλεψης Περιβαλλοντικών Συνθηκών, που εδρεύει στο Μέριλαντ των ΗΠΑ.
Αυτή η πρόγνωση δείχνει ένα παρόμοιο πρότυπο πίεσης με το ECMWF. Υποδεικνύει μια περιοχή χαμηλής πίεσης πάνω από το βορειοδυτικό τμήμα της Ευρώπης και έξω στον Ατλαντικό. Με μια περιοχή υψηλής πίεσης στα νοτιοδυτικά, η οποία λειτουργεί σαν «αντλία», δημιουργώντας μια δυτική ροή προς την Ευρώπη.
Αυτή είναι η μέση τιμή για τρεις μήνες, οπότε το καιρικό πρότυπο δεν θα παραμείνει έτσι για τρεις μήνες συνεχόμενα. Ωστόσο, δείχνει μια γενική εικόνα, με πολλές μηνιαίες και εβδομαδιαίες μεταβολές.
Κοιτάζοντας την πρόγνωση θερμοκρασιών, το CFS προβλέπει θερμοκρασίες υψηλότερες από το κανονικό σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης. Όπως και το ECMWF, αυτό συμβαίνει επειδή η δυτική ροή φέρνει ήπιο αέρα από τον Ατλαντικό προς τα δυτικά, αλλά στη συνέχεια μετατρέπεται σε θερμότερη νότια ροή προς την ανατολή.
Η πρόγνωση για τις βροχοπτώσεις είναι επίσης παρόμοια με αυτή του ECMWF. Μπορείτε να δείτε την αυξημένη βροχόπτωση κάτω από το ρεύμα αεροχειμάρρου προς τα βόρεια. Περισσότερη βροχόπτωση καλύπτει επίσης τη βόρεια-κεντρική Ευρώπη και τα νοτιοανατολικά, ενώ λιγότερη βροχόπτωση προβλέπεται για τις νοτιοδυτικές και νότια-κεντρικές περιοχές.
Με την ψυχρή αέρια μάζα στον βορρά, αυτό δείχνει πιθανότητα χιονόπτωσης στη μεσοδυτική και ανατολική περιοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, με μεταφορά ψυχρού αέρα από τον βορρά.
Κοιτάζοντας τα μηνιαία δεδομένα στην πρόγνωση του CFS, διαπιστώσαμε επίσης καλύτερες πιθανότητες για έναν "χειμωνιάτικο" Φεβρουάριο, όπως και στα δεδομένα του ECMWF. Ωστόσο, το πρότυπο πίεσης σε αυτό το μοντέλο είναι διαφορετικό. Δείχνει μια περιοχή υψηλής πίεσης να αναπτύσσεται στα βορειοδυτικά, αντί για σύστημα χαμηλής πίεσης, όπως στο ECMWF.
Επειδή ένα σύστημα υψηλής πίεσης περιστρέφεται με την κίνηση των δεικτών του ρολογιού, αυτό σημαίνει ότι δημιουργείται μια βόρεια προς βορειοανατολική ροή στην μπροστινή του πλευρά και μια νότια ροή στην πίσω πλευρά του. Αυτό επιτρέπει έναν διάδρομο ψυχρού αέρα από το βορειοανατολικό τμήμα της Ευρώπης να φτάσει κατευθείαν στην ανατολική, κεντρική και τμήματα της νότιας Ευρώπης.
Αυτό μπορεί να φανεί στην πρόγνωση θερμοκρασιών για τον Φεβρουάριο σε αυτό το μοντέλο. Μια θερμή ανωμαλία ανυψώνεται πάνω από τον Ατλαντικό προς τη νοτιοδυτική και βορειοδυτική Ευρώπη. Ωστόσο, υποδεικνύεται ένας διάδρομος ψυχρού αέρα, ο οποίος φέρνει πιο κρύο (αλλά ξηρότερο) αέρα από το βορειοανατολικό τμήμα πιο βαθιά στην ήπειρο.
Ένα τέτοιο φαινόμενο θα φέρει πιο χαμηλές θερμοκρασίες σε ευρύτερες περιοχές απ' ό,τι ίσως υποδηλώνει η εικόνα, καθώς αυτή είναι μόνο η μηνιαία μέση τιμή. Έτσι, τόσο το ECMWF όσο και το CFS δείχνουν κάτι να συμβαίνει τον Φεβρουάριο, αλλά με διαφορετικά σενάρια σε κάθε μοντέλο. Ωστόσο όμως επειδή με την πάροδο του χρόνου οι μακροπρόθεσμες αυτές προγνώσεις αλλάζουν, θα σας κρατάμε ενημερωμένους για τις αναπτυσσόμενες καιρικές τάσεις στις επόμενες εποχές.
ΠΗΓΗ: Severe Weather Europe
