Στον Βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό, νότια της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, μια μεγάλη περιοχή νερού παρουσιάζει κάτι πολύ παράξενο. Ενώ ο υπόλοιπος ωκεανός θερμαίνεται, αυτή η περιοχή γίνεται ολοένα και πιο ψυχρή. Μια νέα μελέτη υποστηρίζει ότι έλυσε αυτό το μυστήριο — και ότι πρόκειται για ένα ανησυχητικό σημάδι πως ο κόσμος πλησιάζει σε ένα από τα πιο επικίνδυνα κλιματικά «σημεία καμπής».
Η περιοχή αυτή, γνωστή ως «cold blob» (ψυχρή κηλίδα) ή «warming hole» (τρύπα θέρμανσης), έχει ψυχρανθεί κατά σχεδόν 1 βαθμό Κελσίου από το 1900.
Οι επιστήμονες συζητούσαν εδώ και χρόνια αν αυτή η ανωμαλία οφείλεται στην απώλεια θερμότητας από την επιφάνεια του ωκεανού εξαιτίας αλλαγών στους ανέμους και τα σύννεφα ή αν αποτελεί ένδειξη εξασθένησης ενός κρίσιμου συστήματος ωκεάνιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμότητα. Η νέα έρευνα καταλήγει στο δεύτερο συμπέρασμα και προειδοποιεί για ένα ανησυχητικό μέλλον.
Το Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), δηλαδή η Μεσημβρινή Ανατρεπτική Κυκλοφορία του Ατλαντικού, λειτουργεί σαν ένας τεράστιος «ιμάντας μεταφοράς» στον ωκεανό. Μεταφέρει θερμά νερά από τις τροπικές περιοχές προς το Βόρειο Ημισφαίριο, όπου αυτά ψύχονται, βυθίζονται και επιστρέφουν προς τον νότο.
Πολλές επιστημονικές έρευνες δείχνουν ότι το σύστημα αυτό εξασθενεί καθώς η ανθρωπογενής υπερθέρμανση του πλανήτη λιώνει τους πάγους και αυξάνει την εισροή γλυκού νερού στον ωκεανό, διαταράσσοντας την ευαίσθητη ισορροπία θερμοκρασίας και αλατότητας που το διατηρεί σε λειτουργία.
Ορισμένοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το AMOC μπορεί να πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, πιθανώς ακόμη και μέσα σε αυτόν τον αιώνα, πέρα από το οποίο μια μελλοντική κατάρρευση θα γίνει αναπόφευκτη.
Μια πλήρης διακοπή λειτουργίας του AMOC θα αποτελούσε παγκόσμια καταστροφή. Θα προκαλούσε:
επιταχυνόμενη άνοδο της στάθμης της θάλασσας στις ανατολικές ακτές των ΗΠΑ,
εξαιρετικά ψυχρούς χειμώνες στην Ευρώπη,
μεταβολές στους μουσώνες της Αφρικής,
παρατεταμένες ξηρασίες σε πολλές περιοχές.
Η «ψυχρή κηλίδα» θεωρείται από πολλούς επιστήμονες χαρακτηριστικό αποτύπωμα των αλλαγών στο AMOC, επειδή πρόκειται για την περιοχή όπου το σύστημα αυτό μεταφέρει μεγάλο μέρος της θερμότητάς του.
Για να κατανοήσουν καλύτερα τι συμβαίνει σε αυτό το τμήμα του Ατλαντικού, οι ερευνητές συνδύασαν πραγματικά δεδομένα θερμότητας των ωκεανών από όργανα μέτρησης και δορυφόρους με κλιματικά μοντέλα.
Διαπίστωσαν ότι η ψύξη δεν περιορίζεται στην επιφάνεια, αλλά εκτείνεται και στα βαθύτερα στρώματα του ωκεανού, όπου οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, όπως οι άνεμοι και τα σύννεφα, έχουν πολύ μικρότερη επίδραση.
Σύμφωνα με τη μελέτη, όλα τα στοιχεία δείχνουν προς την επίδραση του AMOC. Όπως δήλωσε ο Στέφαν Ράμστορφ, συν-συγγραφέας της μελέτης και καθηγητής Φυσικής και Ωκεανογραφίας στο University of Potsdam, «η μεταβολή στη μεταφορά θερμότητας από τον ωκεανό είναι αυτή που προκαλεί την ψύξη της ψυχρής κηλίδας».
Πρόσθεσε επίσης ότι υπάρχουν πολλές ακόμη ανεξάρτητες ενδείξεις πως το AMOC εξασθενεί, ενώ ορισμένες μελέτες υποστηρίζουν ότι βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο των τελευταίων περίπου 1.000 ετών.
Ο Ρενέ βαν Βέστεν, ερευνητής θαλάσσιας και ατμοσφαιρικής επιστήμης στο Utrecht University, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, σημείωσε ότι προηγούμενες έρευνες είχαν δείξει πως μια ψυχρή κηλίδα μπορεί να δημιουργηθεί και μόνο από ατμοσφαιρικές συνθήκες. Ωστόσο, το γεγονός ότι η νέα μελέτη κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα χρησιμοποιώντας διαφορετικά σύνολα δεδομένων ενισχύει την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.
Ο Ντέιβιντ Θόρναλι, καθηγητής Ωκεανογραφίας και Κλιματικής Επιστήμης στο University College London, δήλωσε ότι η μελέτη ενισχύει τις ενδείξεις σύνδεσης μεταξύ της ψυχρής κηλίδας και της εξασθένησης του AMOC. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η περιορισμένη διαθεσιμότητα πραγματικών δεδομένων σημαίνει πως τα υπάρχοντα σύνολα δεδομένων αποτελούν «καλές προσεγγίσεις της πραγματικότητας και όχι τέλειες αναπαραστάσεις της».
Όπως τόνισε, εξακολουθούν να υπάρχουν αβεβαιότητες και «δεν πιστεύω ότι αυτή η μελέτη θα είναι η τελευταία λέξη πάνω στο ζήτημα».
Παρόμοια άποψη εξέφρασε και ο Τζόναθαν Μπέικερ, ανώτερος επιστήμονας για το κλίμα στην Met Office, ο οποίος δήλωσε στο CNN ότι θεωρεί τη μελέτη ως μια ακόμη ένδειξη υπέρ της συμβολής του AMOC στη δημιουργία της ψυχρής κηλίδας, παρά ως οριστική επίλυση του ζητήματος.
Πηγή: edition.cnn.com
