Τι είναι η πολική δίνη και η Αιφνίδια Στρατοσφαιρική Θέρμανση : Γιατί καθορίζουν τον καιρό στο Βόρειο Ημισφαίριο την χειμερινή περίοδο;

Επιμέλεια : Φραγκούλη Μαρία

Πολλές φορές έχουμε ακούσει ή έχουμε διαβάσει για την εισβολή ψυχρών αέριων μαζών από την βόρεια ή την βορειοανατολική Ευρώπη αλλάζοντας μερικές φορές απότομα το σκηνικό του καιρού μέχρι και στην χώρα μας κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εξαιτίας της διάσπασης και της αποδυνάμωσης της πολικής δίνης. Στον απλό αναγνώστη, αυτός ο όρος είναι δυσνόητος, ενώ πολλές φορές χρησιμοποιείται λανθασμένα δημιουργώντας την αίσθηση ότι έρχεται κάτι πολύ επικίνδυνο. Στην πραγματικότητα όμως πρόκειται για ένα καθαρά φυσικό φαινόμενο που συντελείται σε συγκεκριμένα γεωδυναμικά ύψη της ατμόσφαιρας, προκειμένου να κυριαρχήσουν οι χειμερινές συνθήκες τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην Βόρεια Αμερική.

Τι είναι η πολική δίνη;

Κατά την χειμερινή περίοδο, πάνω από τον Βόρειο Πόλο σχηματίζεται ένα ισχυρό σύστημα χαμηλών πιέσεων μεγάλης κλίμακας το οποίο παίζει καθοριστικό ρόλο στην διάταξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, επηρεάζοντας άμεσα την εξέλιξη του καιρού στην Ευρώπη και την Βόρεια Αμερική. Δεν είναι ένα φαινόμενο που γίνεται ορατό στο ανθρώπινο μάτι, καθώς εξελίσσεται στα ανώτερα στρώματα της τροπόφαιρας και της στρατόσφαιρας. Έχουμε δύο κατηγορίες οι οποίες είναι οι εξής :

- Η στρατοσφαιρική δίνη που βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 30 χιλιομέτρων

- Η τροποσφαιρική δίνη που βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 6 έως 10 χιλιομέτρων

Στο συγκεκριμένο ατμοσφαιρικό σύστημα επικρατούν ισχυροί κυκλωνικοί άνεμοι που ρέουν από τα δυτικά προς τα ανατολικά και οι οποίοι καθορίζουν την ροή του πολικού αεροχειμάρρου. 'Οταν λοιπόν η πολική δίνη είναι ιδιαίτερα συμπαγής και ισχυρή, διατηρείται πάνω από τον Βόρειο Πόλο, με αποτέλεσμα να επικρατούν ήπιες συνθήκες χειμώνα τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Βόρεια Αμερική. Όταν όμως αποδυναμωθεί παρατηρείται έντονη ταλάντωση στην ροή του πολικού αεροχειμάρρου, η οποία αν γίνει αρκετά ισχυρή, έχει ως αποτέλεσμα οι ψυχρότερες αέριες μάζες να εισβάλλουν στα ενδότερα γεωγραφικά πλάτη του Βορείου Ημισφαιρίου.

Ωστόσο, για να συμβεί αυτό το γεγονός θα πρέπει πάνω από την Αρκτική να έχουμε την πυροδότηση ενός άλλου φαινομένου. Αυτό είναι το λεγόμενο επεισόδιο Αιφνίδιας Στρατοσφαιρικής Θέρμανσης, στο οποίο παρατηρείται μία ραγδαία μεταβολή της θερμοκρασίας σε σύντομο χρονικό διάστημα και σε συγκεκριμένα γεωδυναμικά ύψη της στρατόσφαιρας, η οποία μπορεί να εκτοξευθεί ακόμα και στους 45 με 50 βαθμούς κελσίου. Αυτό έχει ως συνέπεια την σταδιακή κατάρρευση της πολικής δίνης, επιτρέποντας έτσι στις ψυχρότερες αέριες μάζες να εισβάλλουν στα ενδότερα γεωγραφικά πλάτη της Γηραιάς Ηπείρου δημιουργώντας συνθήκες χειμώνα.

Αυτό λοιπόν πρόκειται να συμβεί από τα μέσα Φεβρουαρίου σύμφωνα και με το μαθηματικό ευρωπαϊκό μοντέλο ECMWF. Τώρα όμως κατά πόσο αυτό θα επιτρέψει να καταλήξουν οι ψυχρότερες αέριες μάζες έως και την λεκάνη της Μεσογείου, θα το δούμε στο επόμενο διάστημα, δεδομένου ότι οι συνέπειες ενός τέτοιου επεισοδίου στην πολική δίνη φαίνονται σε ένα διάστημα 2 έως 4 εβδομάδων.

Πάντως, η θερμή φάση Ελ Νίνιο που πλέον αναμένεται να επικρατήσει στις τροπικές περιοχές του Ειρηνικού Ωκεανού, έχει συμβάλλει αρκετές φορές στην αποδυνάμωση του πολικού στροβίλου στο Βόρειο Ημισφαίριο, διατηρώντας σε σπάνιες περιπτώσεις τις χειμερινές συνθήκες στην Ευρώπη και την Βόρεια Αμερική ακόμα και κατά την εαρινή περίοδο.

Πηγή πληροφοριών και δεδομένων : weatherandradar.co.uk / Notizie Meteo Italia